ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನಕ್ಕೆ ಭಾರೀ ಉತ್ತೇಜನ: ಒಟ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ 50% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಸಿರು ಶಕ್ತಿ

ನವದೆಹಲಿ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಶಕ್ತಿಯ ಬಳಕೆ ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದು, ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ಸ್ಥಾಪಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಈಗ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯೇತರ ಇಂಧನ ಮೂಲಗಳ ಪಾಲು ಹೆಚ್ಚು ಆಗಿದೆ ಎಂದು ಕೇಂದ್ರ ಹೊಸ ಮತ್ತು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಸಚಿವ Prahlad Joshi ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಭಾರತದ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನದ ಪಾತ್ರ ದಿನೇ ದಿನೇ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ಸ್ಥಾಪಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯೇತರ ಇಂಧನ ಮೂಲಗಳ ಪಾಲು ಶೇ.52.3ರಷ್ಟಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನದ ಪಾಲು ಮಾತ್ರವೇ ಶೇ.50.6ರಷ್ಟಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನದಿಂದ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಶೇ.47.7ರಷ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಸಚಿವರು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಎಷ್ಟು?

2026ರ ಜನವರಿ 31ರ ವೇಳೆಗೆ ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಸ್ಥಾಪಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ 5,20,511 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್‌ಗೆ ತಲುಪಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನ ಮೂಲಗಳಿಂದ 2,48,542 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯೇತರ ಇಂಧನ ಮೂಲಗಳಿಂದ 2,71,969 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಒಟ್ಟು ಸ್ಥಾಪಿತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಮೂಲಗಳ ಪಾಲು 2,63,189 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ಆಗಿದೆ. ಇದು ದೇಶದ ಶಕ್ತಿಯ ಭವಿಷ್ಯ ಹಸಿರು ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.

2025–26ರಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಸೇರ್ಪಡೆ

2025–26 ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 52,536.49 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ. ಈ ಹೆಚ್ಚಳದಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನದಿಂದಲೇ ಬಂದಿದೆ.

ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 43,026.49 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಹಸಿರು ಶಕ್ತಿಯ ಮೇಲಿನ ಸರ್ಕಾರದ ಒತ್ತಡವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಇನ್ನು ಉಷ್ಣ ವಿದ್ಯುತ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಮೂಲದಿಂದ 8,810 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದೆ. ಅನಿಲದಿಂದ ಯಾವುದೇ ಹೊಸ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಸೇರ್ಪಡೆ ಆಗಿಲ್ಲ.

ಯಾವ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ?

ವಿವಿಧ ಶಕ್ತಿ ಮೂಲಗಳಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ:

ಸೌರಶಕ್ತಿ: 34,955.24 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್
ಗಾಳಿ ಶಕ್ತಿ: 4,612.58 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್
ಹೈಡ್ರೋ ಶಕ್ತಿ: 3,370 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್
ಜೈವಿಕ ಶಕ್ತಿ: 30.61 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್
ಸಣ್ಣ ಹೈಡ್ರೋ ಯೋಜನೆಗಳು: 58.06 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್
ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ: 700 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್

ಇದರಲ್ಲೂ ಸೌರಶಕ್ತಿ ಕ್ಷೇತ್ರವೇ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ದೇಶದ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನದ ಸ್ಥಿತಿ

ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನ ಮೂಲಗಳಲ್ಲೂ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಒಟ್ಟು ಸ್ಥಾಪಿತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಮೂಲದಿಂದ 2,21,210 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಆಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಶೇ.42.5ರಷ್ಟಾಗಿದೆ.

ಇನ್ನು ಲಿಗ್ನೈಟ್‌ನಿಂದ 6,620 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ (ಶೇ.1.3), ಅನಿಲದಿಂದ 20,122 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ (ಶೇ.3.9) ಹಾಗೂ ಡೀಸೆಲ್ ಮೂಲದಿಂದ 589 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ (ಶೇ.0.1) ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.

ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನದ ಬೆಳವಣಿಗೆ

ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸೌರ ಮತ್ತು ಗಾಳಿ ಶಕ್ತಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ. ಸೌರಶಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆ 1,40,602 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್‌ಗೆ ತಲುಪಿದ್ದು, ಇದು ಒಟ್ಟು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಶೇ.27ರಷ್ಟಾಗಿದೆ.

ಗಾಳಿ ಶಕ್ತಿ 54,650 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ (ಶೇ.10.5) ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಬಯೋಮಾಸ್ ಪವರ್ ಕೋಜೆನರೇಷನ್ 10,757 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್, ತ್ಯಾಜ್ಯದಿಂದ ಶಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆ 857 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ಹಾಗೂ ಸಣ್ಣ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳಿಂದ 5,159 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.

ಇದರಿಂದ ಭಾರತ ಹಸಿರು ಶಕ್ತಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಮುಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನದ ಪಾಲು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.

ವಿವಿಧ ಶಕ್ತಿ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಉತ್ಪಾದನೆ

ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಶಕ್ತಿ ಮೂಲಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿವೆ. ಸೌರಶಕ್ತಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದು, 34,955.24 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದೆ.

ಇನ್ನು ಗಾಳಿ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ 4,612.58 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್, ಹೈಡ್ರೋ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ 3,370 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್, ಜೈವಿಕ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ 30.61 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ಹಾಗೂ ಸಣ್ಣ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳಿಂದ 58.06 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿಯಿಂದ 700 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ಹೊಸ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದೆ.

ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನದ ಪಾತ್ರ

ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಇನ್ನೂ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಮೂಲದಿಂದ 2,21,210 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿದ್ದು, ಇದು ಒಟ್ಟು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಶೇ.42.5ರಷ್ಟಾಗಿದೆ.

ಇನ್ನು ಲಿಗ್ನೈಟ್ ಮೂಲದಿಂದ 6,620 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ (ಶೇ.1.3), ಅನಿಲದಿಂದ 20,122 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ (ಶೇ.3.9) ಹಾಗೂ ಡೀಸೆಲ್ ಮೂಲದಿಂದ 589 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ (ಶೇ.0.1) ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.

ಸೌರ ಮತ್ತು ಗಾಳಿ ಶಕ್ತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ

ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸೌರ ಮತ್ತು ಗಾಳಿ ಶಕ್ತಿ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ಸೌರಶಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆ 1,40,602 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್‌ಗೆ ತಲುಪಿದ್ದು, ಇದು ಒಟ್ಟು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಶೇ.27ರಷ್ಟಾಗಿದೆ.

ಇನ್ನು ಗಾಳಿ ಶಕ್ತಿ 54,650 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ (ಶೇ.10.5) ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಬಯೋಮಾಸ್ ಪವರ್ ಕೋಜೆನರೇಷನ್ 10,757 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್, ತ್ಯಾಜ್ಯದಿಂದ ಶಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆ 857 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ಹಾಗೂ ಸಣ್ಣ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳಿಂದ 5,159 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಇದರಿಂದ ಭಾರತ ಹಸಿರು ಶಕ್ತಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ಮುಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನದ ಪಾಲು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಯೋಜನೆಗಳು ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುವ